Μοιχεία του 1757 στην Κέρκυρα

Η λύση του γάμου και η έκδοση των διαζυγίων ήταν στη δικαιοδοσία των μεγάλων Πρωτοπαπάδων της Κέρκυρας, οι οποίοι προΐσταντο του Ιεροδικείου που έδινε τα διαζύγια, έπειτα από προσεκτική εξέταση των αντιδίκων και μαρτύρων.

Τους λόγους για τους οποίους ο Μέγας Πρωτοπαπάς έδινε το διαζύγιο, αναφέρει αναλυτικά στο βιβλίο του «Απονομή της δικαιοσύνης στην Κέρκυρα από τους Μεγάλους Πρωτοπαπάδες στην Ενετική Περίοδο», 1990, σελ. 133-147, ο Κερκυραίος ιστορικός και ερευνητής καθηγητής κ. Δημ. Καπάδοχος.

Μεταξύ λοιπόν των λόγων που ο Μέγας Πρωτοπαπάς χορηγούσε διαζύγιο ήταν και η μοιχεία, που όταν η προσπάθεια συμβιβασμού αποτύγχανε προσκρούοντας στην έλλειψη ανεκτικότητας και συγνώμης των συζύγων, ο Μέγας Πρωτοπαπάς προχωρούσε στη λύση του γάμου και την έκδοση διαζυγίου.

Ο Μέγας Πρωτοπαπάς Κερκύρας για να περιορίζει όσο ήταν δυνατόν τις μοιχείες και αυτούς που αναίτια εγκατέλειπαν τη συζυγική εστία, συμβούλευε τους Χριστιανούς με πρόσταγμα που έστελνε σε όλους τους ιερείς της περιφέρειάς του και αν παρουσιάζονταν ανάγκη, κύρια σε μοιχαλίδες και κατακαθιστές, δηλ. μορόζες που τις στέγαζαν σε ξεχωριστό οίκημα, προέβαινε σε αφορισμό. (Βλέπε Καπάδοχος, σελ. 285-6).

Στους άντρες που διατηρούσαν και συντηρούσαν κατακαθιστές, η εκκλησία τους στερούσε το δικαίωμα της ταφής σε νεκροταφείο και η ταφή τους γίνονταν μακριά από την εκκλησία 40 οριές και χωρίς παπά (Μ. Πρωτοπαπάδες Τ. 6, β 2, σελ. 15, το έτος 1685 και Τ. 32, β. 7, σελ. 6, το έτος 1750).

Στους Παξούς έχουμε πολλές περιπτώσεις διαζυγίων την περίοδο της Ενετοκρατίας (1386-1797) και κύρια για λόγους μοιχείας του ενός ή του άλλου συζύγου, ακόμη και βιασμό.

Είναι γνωστή η μοιχεία του καλόγερου Ιοάσαφ Βελιανίτη (Σπύρος Μπογδάνος, Ραξίνι) το 1764.
Στον συμβολαιογράφο Σ. Κουβά Β. 3, σελ. 172 το έτος 1745, αναφέρεται η μοιχεία του Βλαχόπουλου.

Στον ίδιο συμβολαιογράφο Β. 5, σελ. 74 το έτος 1760, αναφέρεται ότι ο Κωνσταντής Βελιανίτης του Παναγιώτη με το να πήρε την παρθενία της αδελφής του Αναστάση και Παναγιώτη Ανεμογιάννη, υποχρεώνεται για να λείψουν τα σκάνδαλα και τα δεινά της δικαιοσύνης να τη στεφανωθεί δίνοντάς της και την ανάλογη προίκα.

Μια ενδιαφέρουσα περίπτωση βιασμού, όχι ασυνήθιστη, έγινε στη Μαργετούλα ποτέ Γερολύμου Μουρίκη, η οποία παραπονείται ότι ο Αρσένης Κουβάς του παπά Σπύρου προσπάθησε να τη βιάσει σχίζοντάς της τα ρούχα και ρίχνοντας πάνω στα λιόστα μέσα στο λουτρουβιό (Καπάδοχος σελ. 263, έγγραφο 51, έτος 1681).

Οι αναφορές αυτών που ζητούν διαζύγιο είναι πολλές φορές δοκίμια λογοτεχνίας. Αρχείο Παξών 1797, ο σύζυγος κατηγορεί τη γυναίκα του με αυτά τα λόγια: «εσυντροφεύτηκα με μίαν κακότροπη γυναίκα, η καρδιά της οποίας ησίν βρύσης της διαβολικής κακίας».

Αλλά και μετά την πτώση της Βενετίας κατά την περίοδο της Γαλλοκρατίας και στα επόμενα χρόνια δεν έπαψαν οι άνθρωποι για διάφορους και ποικίλους λόγους να ζητούν διαζύγιο. Έτσι το 1808 (Αρχ. Κερκύρας Μητροπολίτες Τ 8, σελ. 203-207, 224) έχουμε για διγαμία την έκδοση διαζυγίου της Αγγελικής Μπογδάνου και του Σπ. Λέκκα.

Επίσης (Μητρ. Τ 9, βιβλ. 19, σελ. 44-46) το διαζύγιο του Π. Βελιανίτη και στο Β 7, σελ. 164 το 1811 η Κατερίνα θυγατέρα του Μαστροϊωάννη Διαμάντη από Άρτα και γυναίκα του Γεωργίου Βελλιανίτη του Μίχου παντρεμένοι εδώ και 10 χρόνια ζητάει διαζύγιο.

Ακόμη ενδιαφέροντα διαζύγια βρίσκονται στο Ιστορικό Αρχείο Κερκύρας, Μητροπολίτες, Τόμος 17, βιβλίο 38 και 47 και Τόμος 18, βιβλίο 89.

Στα νεότερα χρόνια και στην εποχή μας το διαζύγιο ζητείται για ασήμαντη αφορμή.
Σχετικά με τη διαπόμπευση ο Καπάδοχος στη σελ. 142 γράφει:

Η Εκκλησία της Κερκύρας σε καμιά περίπτωση δεν επέτρεψε σωματική ποινή στη μοιχαλίδα γυναίκα, ούτε τη διαπόμπευση που εφαρμοζόταν ως παρεπόμενη ποινή για τη μοιχεία στην υπόλοιπη Ελλάδα. Σε περίπτωση όμως που ο Μεγάλος Πρωτοπάπας θεωρούσε ότι και οι δύο σύζυγοι ήταν υπαίτιοι της διαλύσεως του γάμου τους, τους τιμωρούσε ή μάλλον τους φοβέριζε με διαπόμπευση.

Ο Καπάδοχος στη σελ. 134, γράφει:

Η γυναίκα να βάνετε απάνου εις ένα γάιδαρο και να βουρφουλήζετε ζόρκα (ντροπιάζεται γυμνή) από τη Σπηλιά έως τη Σπιανάδα, μένοντας κατόπιν κλεισμένη εις μιαν φυλακήν διά χρόνον έναν.

Αλλά και ο άντρας:

Ομοίως και αυτός Παναγιώτης ήθελε παρέβη την παρούσα απόφαση, να βάνετε εις μίαν μπηρλήνγκα (μπερλίνα, άμαξα) εις τα μέσα του φόρου (πλατεία) για ώρες τρείς βουρδουλίζοντας τονε ος απάνθρωπον.

Τη μόνη διαπόμπευση που συνάντησα στους Μ. Πρωτοπαπάδες Κερκύρας είναι στο νησί της Μήλου (τ. 24, σελ. 54):

Επουτάνιασε και έτσι ο δεσπότης του τόπου την εδημοσίευσε (εξέθεσε δημοσίως) κατά την τάξιν του τόπου, βάνοντάς την εις την μέσην του φόρου (πλατείας) εις μίαν κολόνα, ονομαζομένην Ορθόν, την ελοιδώρησε (έβρισε) όλος ο λαός ως μοιχαλίδα εις το νησί της Μήλου.

Ο συγγραφέας Σ. Μπογδάνος στο βιβλίο του, το Ραξίνι, περιγράφει, μάλλον φιλολογική αδεία, τη διαπόμπευση της μοιχαλίδας στους Παξούς ως εξής: «Την κορέψανε γουλί, τη φορτώσαν μισολυπόθημη ανάποδα στο γάιδαρο».
Μια ανάλογη περίπτωση μοιχείας είναι και η παρακάτω του αδικημένου, όπως λέει ο ίδιος, στην τιμή και ζωή του Πέτρου Μάστορα, που τον έκανε να πονέσει κάτι περισσότερο, γιατί αυτός που του πήρε την τιμή, ήταν ο δευτεροξαδελφός του παπάς Δημήτρης Μάστορας.
Το ιστορικό θα το διαβάσετε στη συνέχεια, όπως το αναφέρει ο ίδιος, στην επιστολή του προς την εκκλησιαστική διοίκηση, στέλνοντας συγχρόνως και βεβαίωση των γερόντων της Λάκκας και του γιατρού χειρουργού Νικολάου Κατσαΐτη.
Η αναφορά του παθόντος και τα λοιπά έγγραφα, στέλνονται από τον πρωτοπαπά Παξών Ιωάννη Βελιανίτη, προς τον Μ. Πρωτοπαπά Κερκύρας, που δίνει τις κατάλληλες εντολές για να αρχίσουν οι ανακρίσεις.
Τελικά ο παπάς Δημήτρης Μάστορας τιμωρείται με αργία, χωρίς να έχει το δικαίωμα να εκτελεί τα ιερατικά του καθήκοντα. Τον ίδιο τον ξαναβρίσκουμε το 1771 στον αριθμό 445, συμβόλαια του Πετρόπουλου.
Τα κείμενα που ακολουθούν είναι καθαρογραμμένα όπως έχουν, διορθωμένα μόνον στον τονισμό.
Σημείωση: Αντίγραφα φωτοτυπημένα βρίσκονται στο βιβλίο μου (Αρχείο Παξών τ. Α΄, 1978) και προέρχονται από το ιστορικό Αρχείο Κερκύρας, Μ. Πρωτοπαπάδες τ. 54, β 15 Ιουνίου 22, 1753 Επ. Παξούς.

Πανδεσιμότατε Κε λογιότατε
Κύριο Κύριο ιμόν αφθέντος.
Έρχομε με τούτον το ταπινόν μου γράμα εγώ ο κάτοθεν υπογεγραμένος Πέτρος Μάστορας του ποτέ Πάβλου, δούλος προσκινιτός τις σις λογιότις οσάν κεφαλί τις εκλησίας μας και οσάν αντίτιπον του Χριστού να φανερόσο το μέγα έγκλιμα Κε αθανάσιμο ατόπιμα κι άδικον φοβερόν οπού μου επανέβη από τον παπά διμίτρι μάστορα του καπιτάν μπένου, δέφτερός μου ξάδελφος ο οπίος από κερόν πολλί κάπι εδικί μου ανθρόπι κι άλι αποξενότερι χριστιανί μου το έλεγαν κι εγώ δεν το επίστεψα όστε οπού εθέλισα να βεβεοθό κι με τα ίδια μου ομάτια κι έκαμα τρόπον κι εμίσεψα από το σπίτι μου κε γιριζάμενος εμπίκα μέσα εις το σπίτι μου μέρα όρα μεσιμερίου, κε έως οπού επαραμόνεβα μπένο μέσα κι τον βρίσκο απάνου στο κρεβάτι μου καβαλάρι με τι γινέκα μου κι βλεποντάς τον εριτάρισα (όρμισα) να τον εβαρέσο κε αφτίνος έβγαλε ένα μαχέρι κι μου βάρισε δίο μαχεριές μία απουκάτου εις το βιζί κι άλι εις το μιρί κι μοτοσπρότζο (προσπάθεια) εκίνο του έπεσε το καμιλάφκι του κι διά πίστι αλιθίας αν ορίζις ι πανενδεσιμότις του γράψε μου να σου το στίλο το καμιλάφκι κι τελιόνοντας περικαλό τιν αγίαν δικεοσίνιν, τις σις πανενδεσιμότις προσκινιτός προστρέχο πέφτοντας κι ασπάζομαι τους σους αχράντου (άσπιλους) πόδας, επιδί τις κενά βρίσκομε με την εντροπίν κι βαριμένος τιμίν κι ζοίν κι περιπλέον φοβερισμένος από τον πατέρα του κι αδελφούς του, του άνοθεν παπά διά να μιν φανεροθό ονμπρός εις τι πανενδεσιμότις σου, ότι με σκοτόνουν.
Ότι σις πανενδεσιμότις δούλος ταπινός Πέτρος Μάστορας.

Εδώ φαίνονται ξεκάθαρα οι απειλές του πατέρα και των αδελφών του παπά, να μην κοινοποιήσει στην εκκλησιαστική δικαιοσύνη, ο απατημένος Πέτρος, την ατιμία που διέπραξε ο παπάς Δημήτρης, εις βάρος του.
Συνημμένα ακολουθούν, η βεβαίωση των γερόντων της Λάκκας και η βεβαίωση του γιατρού.
—Εμίς αναστάσις Βασιλάς κι Τριαντάφιλος (Τριαντάφυλλος) του πόστου τις Λάκκας Παξόν, ίρθε λεμεντάδος (παραπονούμενος) ο Πέτρος Μάστορας του ποτέ Πάβλου, ίδαμεν αφτόν βαριμένον δίο μαχιριές ι μία εις το στιθί κι ι άλι εις το μερί με έμα πολλί ος μας ίπε όπος τον εβάρεσε ο παπάς Δημίτρις Μάστορας του καπιτάν Μπένου. Κε μας επρόσταξε επιδί τον ίβρε μέσα εις το σπίτι του κι έκανε με τι γινέκα του εις το κρεβάτι του του άνοθεν Πέτρου κι μας εφανέροσε το καμιλάφκι του που του έπεσε μέσα εις το σπίτι του κε δίνομε ίδισι τις δικεοσίνις.

Ιουνίου 21, 1753 Παξούς
Αναστάσις Βασιλάς κε Τραντάφιλος Καλοδίκης γέροντες ορδινάρι (κανονικοί) εγράψαμε.
Η βεβαίωση του γιατρού είναι μεταφρασμένη από τα ιταλικά.

22 Ιουνίου 1753 Ε.Π. Παξοί.
Γνωστοποιώ ο υπογεγραμμένος ιατρός και χειρουργός ότι είδα και εθεράπευσα από ένα τραύμα πάνω από την τρίτην πλευράν καμωμένο με αιχμηρό όπλο μήκος ενός δακτύλου μεταξύ δέρματος και σαρκός και από ένα άλλο τραύμα απλού, του Πέτρου Μάστορα γιου του ποτέ Παύλου Μάστορα από την Λάκκαν και εις πίστιν υπογράφω μεθ’ όρκου.
Νικόλαος Κατζαίτης
Ιατρός χειρουργός βεβαιώ.

Ο πρωτοπαπάς Παξών στέλνει στον Πρωτοπαπά Κερκύρας την παρακάτω αναφορά:

Παναιδεσιμώταται και ημών αυθαίντη την αγήαν της δεξιάν ευλλαβός ασπαζώμεθα.
Τις δήδο ήδησαν, αίνας Παίτρος Μάστορας του ποταί πάβλου, έχη μίαν γιναίκα στεφανωμαίνος μια ταύτην ονόματη Θοδοραίλα και θηγάτηρ του ποταί Στάθη Ντούμα ω οπήος μου αιφαναίροσε πος ηβρήκαι την γιναίκα του και έκαναι αμαρτία και των μπαμπά (παπά) Δημήτρη Μάστορα του καπητάν Μπαίνου. Αφού αίλαβα την ήδησιν δαιν αίληψα ευθής να των αργαίψω αίως να δόσετε πραιπούμαιναις ηδίσαις της παναδαισιμώτης, τω πρόσταγμα διά των καλήνηκω της τω σταίλνω ην κλούζο (σφραγισμένο)και απογραμαίνο, ήμαι πάντα ης το πρόσταγμα της,
Παξώ, 3 Ιουλήου 1753.
Ταπινώς δούλος της παναιδαισεμώτης, Ιωάννης Βαιλιανή τις Πρωτοπαπάς.

Μετά από 25 ημέρες έρχεται η έγγραφος απάντηση του Πρωτοπαπά Κερκύρας.

Αψνγ. (1753) Ιουλίου (9) έτος παλαιό.
Ο Παναιδεσιμώτατος και Μέγιστος αυθέντης ημών Πρωτοπαπάς κ.κ. Σπυρίδων ο Βούλγαρις ιδών και αναγνώσας την όπισθεν γραφήν στελμένην εις τας η (8) του αυτού παρά του Πέτρου Μάστορα, όσον και τα εννομένα εις αυτήν χαρτία και δεξάμενος τα πάντα, τόσον εις όσον και εξής εξόρισε ότι με έγγραφον πρόσταγμα να ήθελε πραχθή ο αυτός Μάστορας διά να κοστιτουιρισθή (εξεταστεί), και ο παπά Δημήτρης Μάστορας υιός του Καπιτάν Μπένου, να ήθελε διά του νυν με έγγραφον πρόσταγμα μείνει αργός πάσης ιεροπραξίας διά τα εξής φυλασσόμενος.
Ο Μεγάλος Πρωτοπαπάς Σπυρίδων Βούλγαρις.
Ιουλίου… (27). Ήλθε η άνωθεν άργητα με την υπογραφήν κι εξής.

Μετά από 12 ημέρες καλείται ο Πέτρος εις το ιερατικό γραφείο και εξετάζεται κανονικά.

Αψνγ (1753) Αυγούστου 8 Ε.Π. Εις ενέργειαν κ.λπ. ελθών εις την ιεροκαγγελαρίαν ταύτην ο Πέτρος Μάστορας του ποτέ Παύλου από το Νησί των Παξών, όστις κοστιτουίδος (εξετάζεται). Ερωτηθείς αν τον απερασμένον μήνα Ιούλιον έστειλλε καμίαν γραφήν, με έτερα χαρτιά του παναιδεσιμωτάτου και Μεγίστου αυθέντη ημών Πρωτοπαπά; Απάντησε, ναίσχε, τον αυτόν μήνα Ιούλιον είχα στείλλει μία γραφή ανταμώς με δύο χαρτιά, το ένα ήταν μία δενούτζια (βεβαίωση) του ιατρού διορ Νικολέττου κάτοικου εις το Νησί μας και το άλλον ήτον μία είδησις των Γερόντων.
—Τι περιέχει η αυτή γραφή του;
—Η αυτή γραφή μου περιέχει το άδικον οπού μου έκαμε εις την τιμήν μου ο παπάς Δημήτριος Μάστορας υιός του καπιτάν Μπένου δεύτερός μου εξάδελφος, οπού τον ύβρα μιαν ημέραν τον αυτόν μήνα εις το σπίτι μου απάνου εις το κρεβάτι μου και εμοίχευε την Θοδωρέλα γυναίκα μου, θυγατέρα του Στάθη Ντούμα και διατί του έβαλα ταις φωναίς εις το άδικον οπού μου έκαμε, αυτός έτρεξε καταπάνω μου και με ένα μαχέρι στεριότικο οπού εβάστα μου έδοσε δύο λαβοματιαίς, μια εις το στήθος και άλλη εις το μερή, και διά τούτο τότις με την αυτήν γραφήν μου, έδωσα την είδησιν του αυθεντός Πρωτοπαπά αναζητώντας να ήθελε τιμωριθή ο αυτός παπά Μάστορας εις το άδικον οπού μου έκαμεν ως άνωθεν, και ακόμη αναζητώ ότι η Εκκλησιαστική Δικαιοσύνη να ήθελε κατακρίνη διά μοιχαλίδα την αυτήν γυναίκα μου διά το άδικον οπού μου έκαμεν εις την τιμήν μου με τον αυτόν παπά Μάστορα.
—Εάν έχει μάρτυρες διά να αποδείξη τα άνωθεν. Απάντησε: Όταν τους ήβρα οπού εμοιχεύονταν εις το σπίτι μου είμουν μοναχός και δεν ήτον τινάς άλλος, μα το ηξεύρουν πολλότατοι από την Λάκκα, και όταν χρειασθεί θέλει τους ονομάσο με επιφύλαξιν μου και τα εξής.
Του ανεγνώσθη η γραφή οπού έστειλε και το άνωθεν κοστιτούτο (εξέταση) και στερεώσας απήλθε.

Ήδη προτού εξεταστεί ο Πέτρος, ακολουθεί δεύτερο έγγραφο του Πρωτοπαπά Κερκύρας με συμπληρωματικές εντολές την αυτήν ημερομηνία.

Ημείς Σπυρίδων Βούλγαρις Θείω ελέει Μέγιστος πρωτοπαπάς Πέλεως και Νήσου Κερκύρας και των πέριξ Νήσων.
Δια τα όσα είναι εις είδησιν μας εναντίον σου του κακόπαπα Δημητρίου Μάστορα υιού του Καπιτάν Μπένου από το Νησί των Παξών, δυνάμει του παρόντος έχομεν σε αργόν πάσης και οποιασούν ιεροπραξίας, μην τολμώντας να πράξης ουδέν των της ιερωσύνης εις ποινήν παρακούοντας δουκάτων διακοσίων αφιερομένων εις ταις αυθεντικαίς οικοδομαίς, φυλασσόμενος με την κατασκευήν του πρατζέσου (δίκης) να απεράσομεν εγκληματικώς εναντίον σου τα εξής.
Το παρόν θέλει του ποιμενθεί προσωπικώς από τον ημέτερον πρωτοπαπά της αυτής Νήσου Ιωάννην Βελιανίτην και να ήθελε το κηρύξη επ’ εκκλησίας εις ταις πλέον εξαίρεταις εκκλησίαις μετά την θείαν και ιεράν λειτουργίαν, γραφωντάς μας την ενέργειαν εις ποινήν αργίας και εξής και να προσέχη αν ο αυτός κακόπαπας ως παραβάτης πράτει τα της ιερωσύνης, διά να μας δόση ευθύς την είδησιν, φυλασσόμενος και εξής εις ποινήν ως άνωθεν και εξής.
Εδόθη εκ της ημετέρας Πρωτοπαπαδικής ιεροκαγγελαρίας
Αψνγ. (1753) Ιουλίου 0 (9) Ε.Μ.
Ο Μ. Πρωτοπαπάς Κερκύρας
Σπυρίδων Βούλγαρης.

Μετά από λίγες ημέρες ο πρωτοπαπάς Παξών, αναφέρει την εκτέλεση των εντολών τον Μεγάλο Πρωτοπαπά Κερκύρας.

Εγώ Ιωάννης Βεληανίτης Προτόπαπας του νησή των μπαξόν, θαιωρόντας τω τίμιω και ηερόν πρόσταγμα, τα επίρηξα η σταις εκλησίαις και τω επίμαιψα προσωπικώς του όπισταιν παπά Δημήτρη Μάστορα ος καθός το παρόν όπισταιν διαλαμβάνη και διδοήδισην της παναιδαισιμώτης.
15 Ιουλίου 1753
Ιω. Βαιληανήτις πρωτοπαπάς

Στη συνέχεια ο Πέτρος Μάστορας προτείνει τους μάρτυρές του. Ακολουθεί έγγραφο του Μεγάλου Πρωτοπαπά Κερκύρας και τα ονόματα των μαρτύρων.

Αψνδ (1754) Απριλίου Ζ (7) Ε.Π.
Ο Παναιδισιμώτατος και μέγιστος αυθέντης ημών πρωτοπαπάς κύριος κύριος Σπυρίδων ο Βούλγαρις, ιδών και αναγνώσας την όπισθεν γραφήν προσφερομένην παρά του όπισθεν Πέτρου Μάστορα και δεξάμενος αυτήν τόσον και όσον κ.λπ., εδιόρισε ότι να έλθη εις το παρόν προτζέσο (δίκη, δικογραφία) και με έγγραφον πρόσταγμα να ήθελαν κραχθούν διά να εξεταχθούν οι μάρτυρες σημειομένοι εις την αυτή γραφήν φυλασσόμενος και εξής.
Μ. Πρωτ. Σπυρίδων Βούλγαρις.

Ημείς Σπυρίδων Βούλγαρις θείω ελέει Μέγας Πρωτοπαπάς Πόλεως και Νήσου Κερκύρας και των πέριξ Νήσων.
Προστάσσομεν τον ημέτερον παπά Σπυρίδωνα Κουβά έξαρχον (ιερατικός τίτλος) της Νήσου των Παξών, να ήθελε ποιμεύση τους κάτωθεν μάρτυρας, ότι εις διορίαν ημερών πέντε να ήθελαν έλθουν εις την ημετέραν ιεροκαγγελαρίαν διά να εξεταχθούν εις ποινήν παρακούοντας αργίας κι εξής. Τόσον θέλει ενεργηθεί γράφωντάς μας την ενέργειαν εις ποινήν αργίαν και εξής.
Μάρτυρες. Δράκος Μάστορας του Μπαλσαμή, παπάς Κωνσταντίνος Γραμματικός του παπά Χριστοδούλου, παπά Κοσμάς Γραμματικός του Ανδρέα, παπά Τζώρτζης Γραμματικός του παπά Φράγγου, παπά Μαρίνος Γραμματικός και παπά Χριστόδουλος Γραμματικός του Κωνσταντίνου, όλοι από τη Λάκκα.
Εδόθη Απριλίου ιβ (12) αψνδ (1754).

Με την καταγραφή των μαρτύρων γνωρίζουμε και τα ονόματα των ιερέων της Λάκκας.
Σε λίγες ημέρες ο παπάς Κουβάς κάνει γνωστό τις ενέργειες που έκανε, με το παρακάτω έγγραφο.

Εις τας 17 άνοθεν μηνός επίμευσα των άνοθεν ος καθός το παρών με προστάζει και δίνο ίδησιν της ιεροκαγγελαρίας Παξών ημέρα Κυριακί.
Σπυρίδων ιερεύς ο Κουβάς.
Έξαρχος ταπινός ηκέτης.

Όμως όλο αιφνιδιαστικά παρουσιάζεται το παρακάτω συμβιβαστικό συμ/κό κείμενο, μεταξύ των αντιδίκων, δηλ. του Μπένου πατέρα του παπά Δημήτρη και του αδικημένου Πέτρου.

Αψνδ (1754) Μαίου ι (10) προσήχθη παρά του κυρ Τζέτζερου Μάστορα συμβένοντας διά όνομα του παπά Δημητρόυ Μάστορα αδελφόν του αναζητούντος και τα εξής.
Αψνγ (1753) πενήντα τρεις εν μηνή ηουνήου του (24), ης το περηαύληον του αγήου κε ηαματικού παντελεήμονος στα Μαστοράτικα, ενεφανήστησαν η παρόντες από ένα μέρος σιορ (κύριος) καπητάν Μπένος Μάστορας του ποτέ παπά Δημήτρη κε από άλο μέρος κηρ Πέτρος Μάστορας του ποτέ Παύλου η οπήω ομολόγησαν έμπροστεν εμού Νοταρήου (συμβολαιογράφου) πος από σηνεργήας διαβόλου να ενοχλήστηκαν ο άνοθεν Πέτρος με τον παπά κηρ Δημήτρη Μάστορα ηόν του άνοθεν σιορ καπητάν Μπένου, διά τούτο θέλουν με τα δίο μέρη από αγαθή τους προέρεσης διά να πατίσουν τον μησόκαλον διάβολον, ότι ήτε καρέλα (μήνυση) ήθελε βρεθή εν τη δικεοσύνη κόντρα ης τον άνοθεν καπητάν Μπένο Μάστορα ή από τον υηόν του παπά κηρ Δημήτρη τόσον κε διά την μητέρα του άνοθεν κηρ Πέτρου ομπληγάρετε (υποχρεούται) να τες πλερόνη ο άνοθεν καπετάν Μπένος, όσον ακόμη ήτε καρίλες (εγκλήσεις) ήθελε ευρεθούν ή κε γένουν από όνομα του άνοθεν Πέτρου κόντρα ης στον άνοθεν καπητάνηον, όσον κε τον μπερδιόν του ομπλιγάρετε να της πλερόνη ο άνοθεν κηρ Πέτρος ότι ήθελε τρέξη ή κε όλος διο όνομά του, και ούτος επήυσαν κε ευχαρηστήθηκαν κε υπογράφουν κάτοθεν, η άνοθεν καπητάνηος κε κηρ Πέτρος διαβεβέοσαν κε πήστιν τοις αλήθηας, τόσον ακόμη ήτι καρέλα ήθελε ευρέθηκε γενηκόν τρόπον τον άνοθεν Πέτρο από τα πεδιά του άνοθεν καπητάν Μπέκου να της πλερόνη ο άνοθεν καπητάνηος από λόγου του.
Καπητάν Μπέκος Μάστορας βεβεόνο Φαντζέσκος ιερεύς ο γραμματικός νονόριος δημόσιος της νήσου παξόν.

Ο καπετάν Μπένος, ο εκλεγμένος για δύο χρόνια διοικητής των Παξών, ποιος ξέρει με τι τρόπους απείλησε και πίεσε τον προσβλημένο Πέτρο, να υποκύψει και να δεχτεί την υπογραφή του παραπάνω συμφωνητικού.
Το συμφωνητικό στάλθηκε στον Μ. Πρωτοπαπά Κερκύρας και με ημερομηνία 10 Μαΐου 1759, αποφασίζει:

Ο παναιδεσιμώτατος και Μέγιστος αφθέντης ημών Πρωτοπαπάς κ.κ. Σπυρίδων Βούλγαρις ιδών και αναγνώσας το άνωθεν Νοταρικόν γράμμα με το οποίον εκατάπαυσαν τα μέρη ανάμεσα του Πέτρου Μάστορα και παπα Δημητρίου Μάστορα και ειρήνευσαν, διόρισε το παρόν προτζέσο να μην ήθελε εξακολουθήση πλέον… μένοντας ελεύθερος ο άνωθεν παπάς Δημήτριος Μάστορας.

Όμως το 1760 τις 15 Μαρτίου με γράμμα του Π. Μάστορα, ο Μεγάλος Πρωτοπαπάς Κερκύρας, αποφασίζει να ήθελε μείνει αργός ο παπά Δημήτρης Μάστορας.

Δια τα όσα κι εξής δυνάμει του παρόντος νεωστή, έχομεν σε τον παπά Δημήτρη Μάστορα υιόν του Καπητάν Μπένου από το νησί των Παξών, αργόν πάσης και οποιουσούν ιεροπραξίας, μην τολμώντας να πράξης ουδέν των της ιερωσύνης εις ποινήν παρακούοντας δουκάτων διακοσίων αφιερομένων εις ταις αυθεντικαίς οικοδομαίς, φυλασσόμενοι να απεράσομεν εγκληματικώς εναντίον σου δια.
Το παρόν θέλει σου ποιμευθεί προσωπικώς από τον ημέτερον πρωτοπαπά της αυτής Νήσου Ιωάννην Βελλιανίτην και θέλει από αυτόν κηρυχθεί επ’ εκκλησίας εις κοινήν είδησιν, γραφοντάς μας την ενέργειαν εις ποινήν αργίας και εξής.
Εδόθη εκ της ημετέρας πρωτοπαπαδικής ιεροκαγγελαρίας αψξ (1760) Μαρτίου 15.

Ο Μεγάλος Πρωτοπαπάς Σ. Βούλγαρις τις 18 Μαρτίου 1760, ο Π. Μάστορας προσκομίζει παλαιότερο συμφωνητικό έγγραφο με ημερομηνία 27 Ιουνίου 1753, που στην ουσία ακυρώνει το συμφωνητικό τις 24 Ιουνίου 1753, βάσει του οποίου ο Μ. Πρωτοπαπάς Κερκύρας προβαίνει στην αθώωση του Δ. Μάστορα.

1753 μηνός Ιουνίου 27 ης τον ναών του αγίου και ιαματικού παντελείμονος ης στα μαστοράτικα, την σήμερον εφανίστησαν ι παρόντες σιορ καπιτάν Μπένος και κυρ Πέτρος Μάστορας του ποτέ παύλου ι οπίοι εμολόγησαν προς ης τας ηκοσητέσερις του παρόντος μηνός να έκαμαν μήαν γραφήν ος φένετε ης στα άτη (συμβόλαια) του παπά Φραντζέσκου γραματικού νοταρίου, ι οπήα λεγάρι (λέγει) ότι επηδήτης κε να ήλθαν από σινεργίας διαβόλου η σε σκάνδαλα το ήτη καρέλα (μήνυση) ήθελε εβρεθή ης πάσα κριτίριο κόντρα ενός του ετέρου να την πλερόνι εκίνος οπού ίθελε επριζεντάρη (υποβάλλει).
Τόρα και τα άνοθεν δίο μέρη κόπτουν κι ιλιόνουν την αυτήν γραφήν οποί αυτί έκαμαν να μην έχι καμίαν ενέργιαν μόνον το ίτη γράφη ίθελε πρεζινταηστούν (υποβάλλουν ) εις την δηκεοσήνι εναντίον τους να ησήν διαλόγους τους, ούτος ίπαν και εγράφθη υπό μαρτυρίας του κυρ αντόνι Μάστορα, του κυρ στεφανί, ιπογράφουν και ο άνοθεν καπιτάν μπένος και πέτρος με το ίδιο τους το χέρι.
Καπιτάν Μπένος Μάστορας βεβεόνο ως άνοθεν, πέτρος Μάστορας βεβεόνο ως άνοθεν παπά πωστόλης γραμματικός Νωτάριος Παξών.

Ο Πρωτοπαπάς Παξών Ιωάν. Βελιανίτης στέλνει στον Μεγάλο Πρωτοπαπά Κερκύρας, επιστολή–έγγραφο, περί εκτελέσεως της εντολής του.
Στην επιστολή, ενημερώνει συγχρόνως τον Μεγάλο Πρωτοπαπά. Για μια περίεργη αρρώστια που εμφανίστηκε στην περιοχή του Γαΐου–Οζιά.

Παναιδαισημώταται και ημών αφθέντη, την αγήαν της δεξιάν ευλαβός ασπαζώμεθα.
Λαβένωντας τω τήμηον κε ηαιρόν της πρώσταγμα ευθής δαιν έληψα να αργώσω τον παπά Διμήτρη Μάστορα του οπίου τον τω αιδιάβασα πρωσοπηκός και το εκίριξα ος καθός αφτίω περηέχη, τω οπίω πρόσταγμα της τω σταίλνω ην κλούζω (σφραγισμένο), της δήδω ήδισην εδώ η σε τούτω τω νησή η στα δίο πόστα γάη και νοζηά τραίχη μία μεγάλην αρόστια απολημηκή η οπία αρόστια ήνε τώσον βουρλησμαίνη οπού πρέπι τους αρόστους να τους φιλάγουν να μην φήγουν έξο από τα σπίτια, μίαν γινέκα ωνώματη μαρία γινή του αναστάση κόκκινου ήταν άροστη από αφτήν την ασταίνιαν και τώσον εμπατζουλάρησε (τρελάθηκε) ότη έφιγε από τω κρεβάτη οπού ήταν δρομής (sic) και επίγε η στο παίλαγω και επνήγικε, ο θαιός και ο άγηος να κάμι έλεος, ήμαι πάντα η στα προστάγματά της.
Πάξω 28 μαρτήου 1760
Ταπηνός δούλος της πανεδεσιμότης
Ιωαν. Βαλιανήτης πρωτωπαπάς
Κε κουμπάρος.

Στις 12 Αυγούστου 1760 πεθαίνει ο Πρωτοπαπάς Σπυρίδων δεύτερος Βούλγαρις και εκλέγεται νέος Πρωτοπαπάς Κερκύρας και των πέριξ Νήσων ο Αλοίσιος Καπαδόκας τις 17 Οκτωβρίου 1760. Επόμενο ήταν ο φάκελος των Παξών να περιέλθει στα χέρια του, και αφού ενημερώθηκε, τις 13 Δεκεμβρίου 1760 με το παρακάτω έγγραφο καλεί τους μάρτυρες του Πέτρου να παρουσιαστούν για να εξεταστούν.

Ο παναιδεσιμώτατος και Μέγιστος Αυθέντης ημών πρωτοπαπάς κ.κ. Αλοΐζιος Καπάδοχας λαβών εις χείρας το παρόν προτζέσο, ιδών και αναγνώσας την περίληψιν τούτου και θέλοντας κι εξής, εδιόρισα την εξακολούθησιν τούτου και με έγγραφον πρόσταγμα να ήθελε πεμφή εις την Νήσον των Παξών διά να κραχθούν οι μάρτυρες ονομασθέντες ες την γραφήν προσφερμένην εις 7 Απριλίου 1760 παρά του όπισθεν εγκαλεστού Πέτρου Μάστορα διά να έλθουν να εξεταχθούν, φυλασσόμενος.

Στις 20 Δεκεμβρίου του 1760, προστάζεται ο Πέτρος Μάστορας εντός 15 ημερών να έρθη στην Κέρκυρα να εξεταστεί. Στα επόμενα έγγραφα δεν φαίνεται να προσήλθε.
Ακολουθούν κακογραμμένα κείμενα στα ιταλικά και το 1762 κλείνει επί τέλους έπειτα από 7 χρόνια ο περίφημος φάκελος της μοιχείας του παπά Δημήτρη Μάστορα

Σημείωση

Στους Παξούς παλαιότερα ένα από τα παιχνίδια τους ήταν και η Μπερλίνα. Έβαζαν ένα κορίτσι σε κάποια πέτρα, που την έλεγαν θρόνο, και τα κορίτσια τραγουδούσαν:

Καλημέρα κυρ Μπερλίνα
Με τα μάτια σου τα φίνα,
Γυρισα όλη τη γειτονιά σου
Κι έμαθα όλα τα καλά σου
Και τα κακά σου.

Στη συνέχεια κάθε κορίτσι της έλεγε τα κουσούρια της ή και τις αρετές της. Στο τέλος η Μπερλίνα κυνηγούσε τα κορίτσια και οποια έπιανε έπαιρνε τη θέση της και ακολουθούταν η ίδια διαδικασία. Πιστεύω ότι είναι αντίγραφο της ίδιας διαπόμπευσης και μεταφέρθηκε από την Κέρκυρα στους Παξούς.

[Αντίγραφα φωτοτυπημένα, βρίσκονται στο βιβλίο μου (Αρχείο Παξών Τ.Α., 1978). Τηρείται πιστά η ορθογραφία του χειρογράφου.]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s